Hōcąk Text — Tap the Head Medicine
narrated by Jasper Blowsnake
Original Texts
Winnebago II, #1: 153-156 — | 153 | 154 | 155 | 156 |
Winnebago II, #5: 166-169 — | 166 | 167 | 168 | 169 |
Winnebago III, #1: 130-134 — | 130 | 131 | 132 | 133 | 134 |
| Line 1 | Winnebago III, #1: 130-134 |
| Line 2 | Winnebago II, #1: 153-155 |
| Line 3 | Winnebago II, #5: 166-169 |
| Line 4 | Text in the Current Orthography |
| Line 5 | English Translation |
| hapaxlegomena: énį̆k (unknown meaning); gikŏ́, "to insert"; ǧiǧ (< ǧiǧirékjĕ), "to consider someone to be great"; hipắk rehi, "to be able to poke something"; hipek rehi, "to fix something into, to penetrate something into"; ruhoja, "to be humiliated"; žejónaina (unknown meaning).
|
|
| rare words: ka, "to cut open" (found only in Marino); karakere, "to put something"; racą̆k, "to flatter". |
As is the case with a number of other Radin interlinear MSS, this text is full of abbreviations for common words and affixes.
| α | β | ɣ | ζ | ϑ | λ | ρ | τ | 𝜑 | ω | Ↄ | G | K | S |
| égi | éja | -giži | -xjį | -ižą | žesge | ánąga | žegų̆ | hąke | žigé | hįc | tanína | Wažągų́zᵉra | honihá(ra) |
| X | ⪽ | ·נ | २ | > | ᴗ | ᴗ̇ | - | ‧| | | | ⨪ | ⨪̊ | ⨪ᵁ |
| wąkšige | waxopĭ́ni | nųnįge | -že | -gają | -regi | -nįk | -ra | -kje | -ną | -nąk | -nǫk (?) | -nųk (?) |
| Winnebago III, #1: 130 = Winnebago II, #5: 166 = Winnebago II, #1: 153 = RL&D 152 | |||||||
| haⁿ´b[-] | watcagi´[ϑ] | hîñki´karae´wire | [⪽] | wora´djirerarë´cgê | dêê | adjai´[ᴗ] | [X]a-iⁿgêdje´[-] |
| 20 hą´bĕra | watcagi´ją | hĭ´ok‘ik‘ara‧e`wirĕ | waxop‘i´ni | woradjire´rarëcgĕ | dĕĕ´ | adjai´rĕgi | waŋkcĭ´ga’įjedje`ra |
| hañbεra | watcogi´jaⁿ | hιñk‘i´k‘ara-e´wire | waxop‘ι´ni | waradjirerarë´cgε | dεε´ | adjai´rεgi | wañkcιgă’ιⁿjedje´ra |
| Hąbᵉra | wacogížą | hį̆kíkara’éwire, | waxopíni | warajireraréšgĕ, | tĕĕ́ | ajaírĕgi, | "Wąkšĭgă’įžejéra," |
| [Light] | [a great one] | scattering among ourselves, | spirits* | [the various ones even,] | [these] | [when they had seen it,] | ["I could live, could I not?"] |
* from the translation of RL&D 152.
| hirai´re[२] | tcîgogûⁿz[β´] | [ρ] | [α] | honawaⁿ´ | djagu´[-] | hi[ϑ] | hi’u´îṇe[‧|´]ga | hora´girecô´nûñ[>´] | |
| hirai´rejĕ | tci-e´gi | hi´gązi-ë`dja. | 21 a´nąga | ä´gi | honą´wą | djagu´ra | hiją´ | hi’u´iṇekdjăne`ga | horagi´recănųga`dją. |
| hiraírejε | tcie´gi | hogυⁿ´ziëdja | a´nαⁿga | ä´gi | honaⁿwaⁿ | djagu´ra | hijaⁿ´ | hi’u´iṇek‘djanega | horagirecanυⁿga´djαⁿ |
| hiraírežĕ, | ciegogųziéja, | ánąga | ä́gi | honąwą | jagúra | hižą́ | hi’úįnekjanega, | horagirešănųgáją, | |
| [they thought,] | at the first lodge, | [and] | [then] | [singing] | which kind are | [one] | when they're about to use, | they always tell of it, | |
| Winnebago.3.1.131* | |||||||||
| ’uăñgi´[ϑ] | haⁿde´ | k‘îⁿ[ɣ´] | wakdjêxi´[ϑ] | rohi´[-] | naⁿ´djirokídjaⁿ[२] | ’ŭañ´kdjega | k‘a-[ρ] | wirok‘uⁿ | rucê´ |
| 22waŋgi´ją | hąde´ | k‘iŋgi´ ji | wakdjĕri´ją | rohi´ra | nądjirok‘i´djąjĕ. | 23 wa´ŋkdjega | k‘a-a´nąga | wirok‘ų´ | rusĕ´ |
| wañgi´jaⁿ | haⁿdε | k‘ιñgi´ji | wak‘djεxi´jaⁿ | rohi´ra | naⁿdjirok‘i´djaⁿjε | wañk‘djega | k‘a a´nαⁿga | wirok‘υⁿ´ | rusε´ |
| wągížą | hąté | kįgíži, | Wakjĕxížą | rohíra | nąjirokíjąžĕ. | Wąkjega | ka-ánąga | wirok’ų̆́ | rusĕ́ |
| a man† | to dream | he made himself,† | A Waterspirit | his body‡ | he blessed him with. | The man‡ | he cut him open, and | [tools] | [he took] |
* in the center of the page is written "157", and near the right corner is written "131"; the numeral "4" is written in the upper left corner of the page. Below and to the right is written
"7/2-3-’48
pp. 155-156
important by re-----" (indecipherable).
† "he made himself dream" is written above the line.
‡
from the translation of RL&D 152.
| Winnebago II, #1: 154 | |||||||
| waratcgaⁿ´ | naⁿsu´imaⁿha´p | nîñkdjôñ´gᴇ[ᴗ] | mañkaⁿ´ | tcio´rog[β´] | mañkaⁿ´ | hi’ûñkdje´[-] | |
| waratcgą´ | nąsu´imąhap | djă´ŋgĕnįk | maŋk‘ą´ | tci | horogĕ´dja | maŋk‘ą´ | hi’uŋkdje´ra |
| waratcgaⁿ´ | naⁿsu´imaⁿha´p‘ | nιⁿk‘djαⁿ´gεnιⁿk‘ | mañk‘aⁿ´ | tci | horogε´dja | mañk‘aⁿ´ | hi’υñk‘dje´ra |
| waracgą̆́ | nąsúimąháp | nį̆kją̆́gᵉnį̆k | mąką́, | ciórogĕ́ja | mąką́ | hi’ų̆kjéra | |
| drinking medicine | to tap the head with* | among the children | [medicine,] | [within his lodge] | [medicine] | that he might use | |
* the entry on this line says simply "a medicine". Connected by a line to this word is the following from the top of the page: "medicine to tap the head with [when is pulled out mentally (?) [inscrutible words ...] + medicine poured in.]"
| jê[λ] | gûⁿsê´ | [α] | wa´[ϑ]ci´cîk‘ | ’uăñkcî´k | hiroi´tcoxi´ | [λ´][-] | rohaⁿ´ | rusê´ | [α] | tci[⨪̊][β´] | gi[२´] | |
| je´jĕsgĕ | gųsĕ´. | 24 ä´gi | wają | ci´cĭk | waŋkcĭ´k | hiroi´tcoxi | jesgë´ra | rohą´ | rusĕ´. | 25 ä´gi | tcinągĕ´dja | gijĕ´ |
| jεjë´sgε | gυⁿsε´́. | ä´gi | wajaⁿ | cicι´k‘ | wañkcιk‘ | hiroi´tcoxi | jesgera | rohaⁿ´ | rusε´ | ä´gi | tcinαⁿgε´dja | gijε´ |
| žĕ́žĕsgĕ | gų̆sĕ́. | Ä́gi | wažą | šišĭ́k | wąkšĭk | hiroícoxi,† | žesgéra | rohą́ | rusĕ́ | ä́gi | ciną̆gĕ́ja | gižĕ́. |
| [this] | [he made.] | Then* | [thing] | evil* | man* | [malicious,] | [of that kind] | [much] | [he took,] | [and] | [to the village] | he went. |
* from the translation of RL&D 152.
† < hiroícox hi, where hi means "to cause," and hiroicox (Ai Loi ttAoH), "to mar, dirty, smear, unpurify (Kingswan); "to make someone ill, to harm someone" (Helmbrecht-Lehmann).
| niⁿcpa´sê | naⁿjîⁿ´[ɣ] | mañko´k‘êre´[-] | [β´] | hereka´ra[ɣ´] | nijᴇ[⨪̊´]a | rog[β´] | mañko´j[-] |
| nįcp‘a´sĕ | nąjiŋgi´ji | maŋk‘o´k‘erera | ë´dja | herek‘a´ragiji | ni´jĕnąk‘a | rogĕ´dja | maŋk‘ŏ´jura |
| niⁿcp‘α´sε | naⁿjιñgi´ji | mañk‘o´k‘erera | ë´dja | herεk‘a´ragiji | nijεnαⁿ´k‘a | rogε´dja | mañk‘ɔjura |
| Nįšpắsĕ | nąžį̆gíži, | mąkókerera | éja | herĕkáragiži | nižᵉną̆́ka | rogĕ́ja | mąkóžura |
| A corner of a precipice | [it stood, and] | a place to put his medicine | [there] | he had it, and* | the precipice | within | his med. chest |
* "had" is circled and "made" written above it.
| karake´re[२] | [ɣ´] | hirok‘ô´nô | kîⁿ[२] | [X]ᴇ[⨪̊]a | nañkawai´rekdjê | wajaⁿdjagê´ |
| k‘arax‘e´rejĕ | gi´ji. | 26 hirok‘ă´ną̆k‘įjĕ | waŋkcĭ´gĕnaŋk‘a | naŋk‘awai´rekdjĕ | wają´djagĕ | |
| k‘arak‘e´rejε | giji | hirok‘α´nαⁿk‘ιⁿjε | waⁿkcι´gεnαⁿk‘a | nañk‘awai´rek‘djε | wajaⁿ´djagε | |
| karakérežĕ | giži. | Hirokắną̆ | kį̆žĕ. | Wąkšĭ́gĕną̆ka | nąkawaírekjĕ | wažą́jagĕ, |
| he put it | [.] | Great | he made himself with it. | People | to be afraid of him | because he had vision, |
| Winnebago.2.5.1.167 | |||||||
| xiγire´kdjê | ratcaⁿ´gire|kdjê* | je[λ] | k‘iⁿ´naⁿ´iⁿ´[२] | haⁿhióradje´[ϑ] | heregê´† | tconi´ṇedjaⁿ | |
| γiγire´kdjĕ | ra´tcaŋgire`kdjĕ | jĕ´jësgĕ | k‘į nă’ĭ´jĕ | hăhe´ | horadje´jă. | 27 heregĕ´ | tconi´ṇedją |
| γiγire´k‘djε | ratcαⁿgirek‘djε | jεjĕsgε | k‘ιⁿ naⁿιⁿjε´ | haⁿhe´ | horadje´jăⁿ | heregε´ | tconi´ṇedjaṇ |
| ǧiǧirékjĕ | racą̆girekjĕ | žĕžĕsgĕ | kį̆ ną’į̆žĕ́. | Hąhiórajéžą̆ | heregĕ́, | conį́eją | |
| that they might think him great | they will flatter him, | [that way] | he tried to make them. | A Night Traveler | [because he was,] | before | |
* there is a light somewhat wavy verticle line between gire and kdjê.
† this word is followed by wajaⁿdjai´[ϑ] .
| wajaⁿdjaiⁿ´[ϑ] | hidja´djegi | wa’ûñcgu´ni[२] | tconi´nedjaⁿ | wa[ϑ]dja´djega | wa’ûⁿ[२´] | wajaⁿ´dja | tcê´kdjega | mañk‘o´kêre[-] |
| wajądjaį´ją | hidja´djegi | wa’ųcgu´nijĕ | tcon´nëdją | wajądja´djega | wa’ųjĕ´ | 28 wają´dja | tcê´kdjega | maŋk‘ik‘erera |
| wajaⁿdjaiⁿ´jaⁿ | hidja´djegi | wa’υⁿcgu´nijε | tconi´ṇedjaⁿ | wajaⁿdja´djega | wa’υⁿjε´ | wajaⁿ´dja | tcëk‘djega | mañk‘o´k‘erera |
| wažąjaį́žą | hijájegi | wa’ų̆šgúnižĕ. | Conįńeją | wažąjájega | wa’ų̆žĕ́. | Wažą́ja | cĕ́kjega | mąkókerera |
| a seer | that was there* | he did it. | [Before] | the seer† | he did it. | Seer† | the new one‡ | the place to put his medicine |
* "was there" was written below "he had over".
† this is written above "the thing he saw" (in both cases).
‡ "new one" is written below "first".
| Winnebago.3.1.132 | |||||||||
| hatcî´ndja | higire´[-] | hipe´rêzde´gê | hidjówar[ρ´] | mañk‘o´kêre´[-] | hiragi´higi | mañk‘o´jura | girusê´ | ||
| hatcĭ´ndja | higire´ra | hip‘e´rĕzdegĕ | hidja´ | howara´nąga; | maŋk‘o´k‘erera` | hiragi´higi | maŋk‘o´jura | girusĕ´ | |
| hatcι´ndja | higire´ra | hip‘erεzdegε | hidja´ | howara´nαⁿga | mañk‘o´k‘εrera | hiragi´higi | mañk‘o´jura | girusε´ | |
| hacį̆́ja | higiréra | hipérĕztegĕ | hijówaránąga | mąkókĕrera | hiragíhigi, | mąkójura | girusĕ́. | ||
| where* | it was | he knew it, so | he went there, and | the place to put his medicine* | when he got to it, | his med. chest | he took. | ||
* from the translation of RL&D 153.
| waru´cina | dj[ρ´]gi | hanaⁿ´tcîⁿ[ζ] | padji´[ϑ] | hatci´[ᴗ] | naⁿṇa´ | dj[ρ´] | xêdehi´ | wagi’ûⁿ[२] | waru´cîⁿna |
| waru´ciną. | 29 djanąga´gi | harątcĭ´ŋxdjį | p‘adji´ją | hatci´rĕgi | nąṇa | dja´nąga | xĕdĕhi´ | wagi’ų´jĕ. | 30 waru´ciṇa |
| waru´cinaⁿ | djanαⁿga´gi | hanaⁿtcι´ñxdjιⁿ | p‘adji´jaⁿ | hatci´rεgi | naⁿṇá | dja´nαⁿga | xεdεhi´ | wagi’υⁿ´jε | waru´ciⁿṇa |
| Warúšiną, | janą̆gági | hanącį̆́xjį̆, | pajížą | hacírĕgi | nąná | jáną̆ga | xĕtĕhí | wagí’ų̆́žĕ. | Warúšįna |
| Bundles, | all* | [absolutely all,] | a timber grove | they lived in that | trees* | the many* | that were large | he used. | The bundles* |
* from the translation of RL&D 153.
| hi[ϑ´] | ruz[ρ] | naⁿ´djega | [β] | naⁿbra´ | hip‘êgᴇrehi´[ρ] | ṇorukrû´xdji[β´] | wo´ruxcî´[⨪ᵁ]a | gikô´nôk[२]‡ | āra´ | |
| hiją´ | ruza´nąga | ną´djega | ë´dja | ną´bĕra | hip‘e´k | rehi-a´nąga | ṇoruksŭxdjë´dja | woruci´nąk‘a | gikŏ´nąkcĕ. | 31 ara´ |
| hijaⁿ´ | ruza´nαⁿga | naⁿ´djega | ë´dja | naⁿbεra | hip‘e´k‘ | rεhi a´nαⁿga | ṇoruksυxdjë´dja | waruci´nαⁿk‘a | gik‘ɔ´nαⁿkcε | ara´ |
| hižą́ | ruzáną̆ga | ną́jega | éja | nąbᵉra | hipégᵉrehíanąga | noruksŭxjéja | warušíną̆ka | gikŏ́ną̆kšĕ. | Ará | |
| one* | [he took, and] | to the tree | [there] | his hand | he penetrated, fixed, it into, and* | in center of tree | the bundle† | he inserted.† | His arm | |
* "fixed it" is inserted between "penetrated" and "it" by a caret.
†
from the translation of RL&D 153.
‡ something resembling "†" appears before this word.
| Winnebago.2.1.155 | |||||||||
| hanîⁿ´gugi | naⁿdjega* | hânaⁿ´tc djidje[२´] | naⁿ´djega | warucî´nôñka | nóruksû´xdji[β´] | [𝜑] | ru´zpini | ||
| hanįgu´gi | nąd́jega | haną´tc | djidjĕ´jĕ | ną´djega | waruci´naŋk‘a | ṇorusŭ´xdjį | ë´dja | haŋkĕ´ | ruzp‘i´ni |
| hanιñgu´gi | naⁿ´djega | hanaⁿ´tc | djidjejε | naⁿ´djega | waruci´nαⁿk‘a | ṇorusυ´xdjιⁿ | ë´dja | hañk‘ε´ | ruzp‘ι´ni |
| hanį̆gúgi, | ną́jega | haną́c jiježĕ. | Ną́jega | warušíną̆ka | norusŭ́xjį̆ | éja | hąkĕ́ | ruzpī̀ni | |
| when he brought it forth, | the tree | it became covered. | The tree | the bundle† | the center of the tree† | [there] | not | possible to take | |
* following this word is [ā´rā hipâgerêhi´ga āranîñgugi.
† from the translation of RL&D 153.
| Winnebago.2.5.1.168 | |||||||||
| waruci[⨪̊]a | naⁿ´djega | horuksû´xdji[β´] | gikô´nôk[२] | warucî´[⨪ᵁ]a | hanaⁿ´tcîⁿ[ζ] || | naⁿniro´-ikira´p | hi[२´] | [𝜑] | |
| waruci´nąk‘a | ną´djega | horŭksŭ´xdjĭ, | ë´dja | gik‘ŏ´nąkcĕ | waruci´nąk‘a | hană´tcĭŋxdjį | nąniro´ik‘irap | hiją´† | haŋkĕ´ |
| waruci´nαⁿk‘a | naⁿ´djega | horυksυxdjιⁿ | ë´dja | gik‘ɔ´nαⁿkcε | waruci´nαⁿk‘a | hanaⁿtcι´ñxdjιⁿ | naⁿniro´ik‘irap‘ | hijaⁿ´† | hañk‘ε´ |
| Warušíną̆ka | ną́jega | horŭksŭxjį̆éja | gikŏ́ną̆kšĕ. | Warušíną̆ka | hanącį̆́xjį̆ | nąniróikirap | hižé. | Hąkĕ́ | |
| The bundle† | the tree† | in the center† | he inserted.† | The bundles | [all of them] | each a tree* | he made them. | [Not] | |
* a line connects this phrase to a remark at the bottom of the page: "i.e. each bundle he put in a separate tree."
† this reading is based on mistaking २ for ζ.
| kurûzpi´ni | wawagi´ûⁿ[[२] | môñko´j[-] | maⁿṇa´ | hi[ɣ´] | p‘aⁿsê´bi[ϑ] | here[२´]† | [ω] | jêê´ |
| k‘uruzp‘i´ni | wawagi’ų´jĕ. | 34 maŋk‘o´jĕra | măṇa´ | higi´ji | p‘ąsĕ´biją | herejĕ´. | 35 jigĕ´ | jĕĕ |
| k‘urυzp‘i´ni | wawagi´’υⁿjε | mañk‘o´jεra | maⁿṇa´ | higi´ji | p‘aⁿsε´bijaⁿ | herejε´ | jigε´ | jεε |
| kurŭzpíni | wawagí’ų̆žĕ. | Mąkóžĕra | mąná | higíži, | pąsĕ́bižą | herežĕ́. | Žigĕ́ | žĕĕ́ |
| [not ...] | he made them, he hid them. | His medicine container* | empty | he made it, and | a black sack | it was. | [Again] | [this one] |
* from the translation of RL&D 153.
† this may be a [ɣ´].
| ṇoruksu[β´] | gikônok[२] | naⁿṇa´ | hana´ntc* | djikere[२´] | [ɣ] | [τ] | hi´[ρ] | kere[२´] | |
| ṇo´ruksu | ë´dja | gikŏnŏ´kcĕ | - | - | - | - | - | - | -† |
| ṇoruksu | ë´dja | gik‘ɔnɔ´kcε | naⁿṇa´ | hana´ntc | djik‘e´rejε | giji | jëgυⁿ | hi-a´nαⁿga | k‘erejε´ |
| nóruksu | éja | gikŏnŏ́kšĕ. | Nąná | haną́c | jikérežĕ | giži. | Žegų̆ | hiáną̆ga | kerežĕ́. |
| [the center of the tree] | [there] | [he sealed it.] | The trees | [all of them] | [he did] | [.] | [Thus] | [he did, and] | he went home. |
* the /a´/ was written over an original /u/.
† as indicated by the dashes, the entire passage, "naⁿṇa´ hana´ntc djikere[२´] [ɣ] [τ] hi´[ρ] kere[२´] was omitted from the manuscript Winnebago.2.1.155.
| Winnebago.3.1.133 | |||||||
| gigi´ji | ’ŭañk | wajaⁿ´dja | tcë´kdjega | hagâre´[ϑ] | mañk‘o´ju[-] | karai´cdjagadjaⁿ | [𝜑] |
| gigi´ji | waŋk | wają´dja | tcëkdje´ga.† | 36 hagârê´ją | maŋk‘o´jura | k‘arai´cdjaga`dją | haŋkĕ´ |
| gigi´ji | wañk‘ | wajaⁿ´dja | tcëk‘djega | hagâre´jaⁿ | mañk‘o´jura | k‘arai´cdjagadjaⁿ | hañk‘ε´ |
| Gigíži | wąk, | wažą́ja | cekjega | hagaréžą | mąkóžura | karaíšjagają, | hąkĕ́ |
| When he got home, | [man,] | seer* | the first | about this time* | his medicine chest* | he went to see it, but | [not] |
* from the translation of RL&D 153.
† to conclude a sentence here is in error.
| a´wagêni[२´] | djagu´ | djasgê´[>] | hingê´ | naⁿdjûñdjôⁿ´na | waik‘aⁿtcai´ñkdjane´[२] | hîñge´[-] || | [ρ´] | woka´ranî[>´] |
| hawagĕni´jĕ. | 37 djagu´ | djasge´gadją | hucgĕ´* | nądjųdją´ṇa | waik‘ątcai´ŋkdjăne`jĕ | hiŋge´ra | a‧´nąga | wok‘a´raniga`dją |
| hawagεni´jε | djagu´ | djasgε´gadjaⁿ | hιⁿgε´ | naⁿdjυⁿdjaⁿ´ṇa | waik‘aⁿtcaiñk‘djanejε | hιñge´ra | a´nαⁿga | wok‘a´ranigadjaⁿ |
| hawagĕnížĕ. | "Jagú | jasgĕ́gają?" | hįgĕ́, | "nąjų̆ją́na | waikącaįkjănežĕ," | hį̆géra | ā́ną̆ga | wokáranigają, |
| it was gone. | "How | can it be?" | he said, | "he blessed me | I would be holy," | [he was saying] | and | when he looked for it, |
* this seems to be a miscopy.
| wawik’ê´[२] | [·נ] | waku´ruc’a´k[२] | [𝜑] | waku´rûs | ruxúrûgoni´[२] | wajaⁿ´dja | c’a´kdjega | jêe´ji | wakaⁿtco´ñk[२] |
| wawikĕ´jĕ. | 38 nu´nigĕ | wak‘uruc’a´kcĕ | haŋkĕ´ | wak‘u´rus | ruxu´rŭgĕni`jĕ | wają´dja | c’a´kdjega | jĕĕ´ji | wak‘ătcă´kcĕ. |
| wawik‘e´jε | nunιⁿgε´ | wak‘uruc’a´kcε | hañk‘ε´ | wak‘u´rυs | ruxurυgεnijε | wajaⁿ´dja | c’ak‘djega | jεe´ji | wak‘aⁿtcαⁿkcε |
| wawikéžĕ, | nunį̆gĕ́ | wakuruš’ákšĕ. | Hąkĕ́ | wakúrŭs | ruxurŭgĕnižĕ. | Wažą́ja | š’akjega | žĕĕ́ži | wakącą̆kšĕ. |
| he found it, | [but] | he could not obtain them. | [Not] | to take them out | he could not. | Seer* | the old one* | he indeed* | he was holy. |
* from the translation of RL&D 153.
| naⁿdjagu´[-] | hije´[ᴗ] | naⁿb[-´] | naiⁿ´dja | hip‘ôgirehi[ρ´]† | na´ruksu[β´] | wajaⁿ´ni-i[ϑ´] | rūs | ṇuxu´ruk[२] | [ω] |
| 39 naⁿ djagu´ra | hije´rĕgi | ną´bĕra | naį´dja | hip‘â´k rehi-a´nąga | ṇoruksu-ĕ´dja | wają´niją | rus | ṇuxu´rukcĕ. | 40 jigĕ´ |
| naⁿ djagu´ra | hije´rεgi | naⁿbεra | naiⁿ´dja | hip‘â´k‘ rehi-a´nαⁿga | ṇoruksu-ë´dja | wajaⁿ´nijaⁿ | ru´sṇuxu´rυkcε | jigε´ | |
| Nąjagúra | hižérĕgi, | nąbᵉra | naį́ja | hipắk rehiáną̆ga | noruksuéja | wažą́nižą | rūs | ruxúrŭkšĕ. | Žigĕ́ |
| Any tree | that is, | his hand* | into trees* | he could poke it, and | into the center of a tree* | any kind* | to take | [he was able.] | [Again] |
* from the translation of RL&D 153.
† /ô/ is written above an original /â/.
| Winnebago.2.1.156 | ||||||||||
| no´ruksu[β´] | wa[ϑ] | ni[ϑ´] | konô´k | ruxu´rûk[२´] | [α] | hidjanê´djega | wajaⁿ´dja | tcekdjega | wakôⁿtcôⁿ´k[२] | hikir[ρ´] |
| ṇoruksu´ ëdja | wają´niją | kŏnŏ´k | ruxu´rŭkcĕ. | ¶41 ä´gi | hidjaṇe´djega | wają´dja | tcëkdje´ga | wak‘ątca´ŋkcĕ | hik‘ira´nąga | |
| ṇoruksu ë´dja | wajaⁿ´nijaⁿ | k‘ɔnɔ´k‘ | ruxu´rυkcε | ä´gi | hidjaṇe´djega | wajaⁿ´dja | tcek‘djega | wak‘aⁿtca´ñkcε | hik‘ira´nαⁿga | |
| noruksuéja | wažą́nižą | konók | ruxúrŭkšĕ. | Ä́gi | hijanéjega | wažą́ja | cekjega | wakącą́kše, | hikiráną̆ga | |
| [into the center of a tree] | [any kind] | to put | [he was able.] | [And] | the other | seer* | [the new one] | he was holy,* | he thought of himself, but | |
* from the translation of RL&D 153.
| Winnebago.2.5.1.169 | |||||||||
| [X]ci[⨪̊´]a | [β´] | rok‘ôⁿno | hakika´ranidje[-] | ruhodjai´re[२]* | [·נ] | wa[ϑ´]dja | tcekdjega | [S]-ra | |
| waŋkcĭgĕną´k‘a | ë´dja | rokŏ´ną | hak‘ik‘a´ranidje`ra | ruhą | hodjai´rejĕ. | 42 nu´nĭgĕ | wają´dja | tcegĕ´dja | honiha´ra |
| wañkcι´gεnαⁿk‘a | ë´dja | rok‘οnα† | hak‘ik‘a´ranidje´ra | ruhaⁿ´ | hodjai´rejε | nunιⁿgε´ | wajaⁿ´dja | tcegε´dja | honiha´ra |
| wąkšĭ́gĕną̆ka | éja | rokŏ́nă | hakikáranijéra | ruhojaírezĕ, | nunį̆gĕ́ | wažą́ja | cegéja | honihára | |
| [that man] | [there] | to be great | he carried himself | he was humiliated, good for them, | [but] | [seer] | [the new one] | the song‡ | |
* roh occurs just before this word.
† the second /o/ is the Greek omicron (όμικρο).
‡ from the translation of RL&D 153.
| gûⁿsge´ | jeéje | higûⁿ´ | jêdjô´naiṇa | wi´ru[Ↄ] | wawi’u´nañk[>´] | e´[ᴗ̇] | tcaⁿt’îⁿ | hiwahë´kdjawi[-] |
| gųsgĕ´ | jĕ´ejĕ | higų´ | jedjo´naiṇa | wiruhĭ´ntc | wawi’u´naŋk‘adją | e´nįk | tcą´t’į´ | hiwahe´kdjawina. |
| gυⁿsgε´ | jε´ejε | higυⁿ´ | jedjo´naiṇa | wi´ruhιntc | wawi’u´nαⁿk‘adjaⁿ | e´nιⁿk‘ | tcaⁿt’ιⁿ´ | hiwahë´k‘djawira |
| gųsgĕ́ | žĕ́ežĕ. | Higų̆́ | žejónaina | wíruhį̆c | wawi’úną̆kają, | énį̆k | cąt’į̆́ | hiwahékjawira, |
| [which he made] | [this is it.] | Still* | [to conclude ?] | life-engendering greetings* | we will be using it, and* | ? | [to appear] | [we will be singing,] |
* from the translation of RL&D 153.
| Winnebago.3.1.134 | |||||||||
| [α] | c’agiahi´wira | wagix‘a´woni´ṇêgi | gagûⁿ´ | ha[‧|´][>´] | hire´[ɣ´] | djagúi[ᴗ] | jêdjaiñ´[ζ] | tcaⁿt’îⁿ´ | djî´pka´ragi[ρ´] |
| - | - | - | - | - | - | - | - | - | -* |
| ä´gi | c‘agi-ahi´wira | wagixa´wani´ṇegi | gagυⁿ´ | hak‘djanega´djaⁿ | hiregεji | djagu´irεgi | jεdjai´ñxdjιⁿ | tcaⁿt’ιⁿdjιⁿp k‘aragi´anαⁿga | |
| ä́gi | šagi-ahíwira | wagixáwanínegi | gagų̆́ | hakjanegáją, | hiregĕži, | jagúirĕgi | žĕjaį́xjį̆ | cąt’į̆jį̆pkáragianąga | |
| [and] | [our elder] | they've lost | thus | I'll do, | he thought, | he thought | now | they've made it for themselves, and | |
* the whole line is omitted completely at Winnebago.2.1.156.
| [α] | c’agiahiwi[-] | γakenañ´k[ɣ] | hiwoki´γai´kdjawira | [X]o-îⁿ | hoicdjôⁿ´nera | haxi´ri | hiwëkdja´wi[-] | hicgê´ |
| 43 ä´gi | c’agiwahi´wira | γa´gĕnaŋk‘i`ji | hiwak‘i´γaikdja`wira | waŋkcĭ´go’į | hoicdjáṇera | haxi´ri | hiwĕkdja´wira | hicgĕ´ |
| ä´gi | c’agi-ahi´wira | γagεnαⁿk‘iji | hiwak‘i´γaik‘djawira | wañkcιgo’ιⁿ | hoicdja´ṇera | haxi´ri | hiwëk‘dja´wira | hicgε´ |
| ä́gi | š’agi-ahíwira | ǧagĕną̆kiži, | hiwakíǧaikjawira | wąkšĭgo’į̆ | hoišjánera, | haxíri | hiwekjáwira. | Hišgĕ́ |
| [and] | [our elder] | [as we cry,] | we might cry with them | [life] | [he leaves behind,] | [to cry for him] | [we will be saying.] | [I also] |
| hicdjanio´waxûⁿ | hîñke´rekdjawi[-] |
| hicdja`ni-o´waxų | hăŋk‘e´kdjawira |
| hicdjanio´waxυⁿ | hιñk‘e´rek‘djawira. |
| hišjaniówaxų̆ | hį̆kérekjawira. |
| [tear-pouring] | [we are going home]. |
Source:
For the original handwritten interlinear text, see Winnebago III, #1: 130-134; a handwritten phonetic text is found at Winnebago II, #1: 153-155; and its typed version at Winnebago II, #5: 166-169. The published translation is found in Paul Radin, The Road of Life and Death: A Ritual Drama of the American Indians. Bollingen Series V (Princeton: Princeton University Press, 1973 [1945]) 152-153.